تجزية الامصار و تزجية الاعصار يعنى تاريخ مشهور بتاريخ وصّاف تأليف اديب شهاب الدين عبد الله شيرازى ملقب به وصاف الحضرة كه در حدود سال 663 در شيراز تولد يافته و او كه مردى فاضل و اديب و شاعر بوده در شيراز در مشاغل ديوانى و خدمت عمال و مأمورين دولتى داخل شده و بتدريج از خواص خواجه صدر الدّين احمد خالدى زنجانى نايب امير طغاجار در حكومت او بر فارس گرديده و وصاف الحضرة را در حق اين خواجه كه بعدها به وزارت گيخاتو خان رسيده اشعار و مدايح بسيارى است . پدر وصاف يعنى عز الدّين فضل اللّه در 22 ذىالقعده سال 698 در قحطى فارس فوت كرده و وصاف در اين اوقات از مأمورين تحصيل مال در اين مملكت بوده و به خاندان خواجه رشيد - الدّين فضل اللّه وزير بستگى بسيار پيدا نموده و در عهد غازان و اولجايتو بتوسط خواجه مورد مرحمت مخصوص شده و بوسيلهء او تاريخ خود را بعرض ايلخان رسانده است . تاريخ وصاف ذيل جهانگشاى جوينى است يعنى مشتمل است بر وقايع تاريخ ايلخانان مغول ايران بسبك جهان‌گشا و تاريخ ملوك و امراى اطراف از سال 656 تا 728 كه اواسط دورهء ايلخانى ابو سعيد بهادر خان است و وصاف كتاب خود را در تاريخ 699 شروع بتأليف كرده و قسمت اول آن را در تاريخ يكشنبه 13 رجب سال 702 در يكى از منازل كنار فرات بر سر راه شام بتوسط خواجه رشيد الدين فضل اللّه و خواجه سعد الدّين محمد ساوجى بعرض غازان رسانده و بر اثر حسن معرفى آن دو وزير مورد نوازش ايلخانى قرار يافته است ، بعد پس از آنكه قريب نصف بيشتر كتاب انجام يافته بوده آن را نيز در 24 محرم سال 712 در سلطانيه بعرض خواجه رشيد الدّين و اولجايتو رسانده و از طرف اين ايلخان نيز قرين ملاطفت گرديده است . تاريخ وصاف اگرچه از جهت سبك انشاء پست‌تر از جهانگشاى جوينى است و منشى آن متأسفانه سعى كرده است كه در عبارت‌پردازى راه تصنع و لفاظى رود ولى از جهت اعتبار از مهم‌ترين منابع تاريخ مغول در دورهء ايلخانى ايلخانان ايران است و اطلاعاتى كه ما در تاريخ دورهء بين فتح بغداد و اواسط عهد ابو سعيد داريم غالبا از روى وصاف و جامع التواريخ رشيدى است و خوشبختانه مؤلفين اين دو كتاب هركدام نيز منابع علىحده‌اى در دست داشته و معلوماتشان مقتبس از يكديگر نيست .